Өнөөдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 13 нь Григорийн тооллын жилийн 103 дахь өдөр, билгийн тооллын хаврын дунд цагаагчин туулай сарын шинийн 26-ны өдөр тохиож байна. Наран 06:07 цагт мандаж, 19:38 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

945 онд: Италийн хаан Хью эрх мэдлээсээ татгалзаж, түүний хүү II Лутейр хаан ширээнд суув. Энэ нь тухайн үеийн Европын хаант улсуудын эрх мэдлийн тэмцэл ид өрнөж байсныг илтгэнэ.

1111 онд: Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан ширээнд V Хенри сууж, сүм хийд болон хаант засгийн эрх мэдлийн зөрчил улам хурцдав.

1204 онд: Загалмайтны дөрөвдүгээр аян дайны үеэр Загалмайтнууд Константинополь хотыг эзлэн авч, Византийн эзэнт гүрнийг бутран унахад хүргэв. Энэ үйл явдал Европ, Ойрхи Дорнодын хүчний харьцаанд олон зууны турш нөлөөлсөн түүхэн эргэлт болсон юм.

• Дайн тулаан, улс төр

1613 онд: Английн офицер Самуэль Арголл Виржиниагийн уугуул омгийн гүнж Покахонтасыг барьцаалсан нь Англи колонийн бодлогод томоохон нөлөө үзүүлэв. Энэхүү үйл явдал англичууд болон уугуул иргэдийн харилцаанд эргэлт болсон юм.

1849 онд: Унгарын удирдагч Лахос Коссут тусгаар тогтнолын тунхаг уншиж, Австрийн эзэнт гүрний эсрэг тэмцлийг эрчимжүүлжээ.

1861 онд: Америкийн иргэний дайны эхний тулалдаануудын нэг болох Самтерын боомтын тулаан өндөрлөж, Холбоотны арми бууж өгсөн байна.

1865 онд: Холбоотны арми Релей хотыг эзэлж, Америкийн иргэний дайн төгсгөлдөө ойртжээ.

• Дэлхийн II дайны үе

1941 онд: ЗХУ болон Япон улс үл довтлох гэрээ байгуулж, ЗХУ баруун фронтод төвлөрөх боломж бүрджээ.

1943 онд: Катин ойн хядлагын хохирогчдын цогцос илэрч, ЗХУ ба Польшийн хооронд дипломат маргаан үүссэн байна.

1945 онд: Германы Гарделеген хотод 1,000 гаруй хоригдлыг хороосон эмгэнэлт хэрэг гарчээ.

• Шинжлэх ухаан, технологи

1960 онд: АНУ Transit 1-B хиймэл дагуулыг хөөргөж, GPS технологийн эхлэл болсон байрлал тогтоох системийн суурийг тавьжээ.

1970 онд: Apollo-13 сансрын хөлөг сар хүрэх замдаа хүчилтөрөгчийн системд гэмтэл гарч, гурван сансрын нисэгчийн амь насанд аюул тулгарсан юм. NASA-гийн инженерүүдийн шуурхай ажиллагааны үр дүнд сансрын нисэгчид аюулгүй эх дэлхийдээ буцаж ирсэн нь сансар судлалын түүхэн дэх хамгийн гайхамшигт авралын нэг болж үлдсэн.

1974 онд: Westar-1 хиймэл дагуул хөөрч, дэлхийн анхны арилжааны холбооны хиймэл дагуулын системийг бий болгоход чухал алхам болсон байна.

• Соёл урлаг, спорт

1870 онд: Нью-Йорк хотод Метрополитан дүрслэх урлагийн музей байгуулагдав. Өдгөө дэлхийн хамгийн том, хамгийн нөлөө бүхий музейн нэг болж хөгжжээ.

1964 онд: Жүжигчин Сидней Пойтиер Оскарын шилдэг эрэгтэй жүжигчний шагнал хүртсэн анхны хар арьст жүжигчин болж, кино урлагийн түүхэнд шинэ хуудас нээв.

1997 онд: Америкийн гольфчин Тайгер Вүүдс Мастерс тэмцээнд түрүүлж, хамгийн залуу аварга болсон бөгөөд спортын ертөнцөд шинэ эрин эхэлсэн гэж үздэг.

• Сүүлийн жилүүдийн онцлох үйл явдлууд

2017 онд: Афганистаны Нангархар мужид АНУ “MOAB” буюу хамгийн хүчтэй уламжлалт бөмбөгийг ашигласан нь терроризмын эсрэг ажиллагаанд шинэ шат эхэлсэн гэж үзэгдэв.

2021 онд: АНУ-ын өвчний хяналтын төв Johnson & Johnson вакцины хэрэглээг түр зогсоох шийдвэр гаргаж, COVID-19 вакцины аюулгүй байдлын талаар дэлхий даяар хэлэлцүүлэг өрнөв.

2023 онд: Европын хэд хэдэн улсад инфляц, эрчим хүчний хямралтай холбоотой томоохон жагсаалууд өрнөв.

Дөрөвдүгээр сарын 13-ны энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, соёл урлагийн олон чухал үйл явдал өрнөсөн түүхэн өдөр юм.