Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 26 нь Григорийн тооллын жилийн 146 дахь өдөр, билгийн тооллын зуны тэргүүн харагчин могой сарын шинийн 10-ны өдөр тохиож байна. Наран 05:02 цагт мандаж, 20:36 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

451 он:
Арменийн хүч Сасанидын эзэнт гүрний эсрэг Аварайрын тулалдаанд оролцсон нь цэргийн хувьд ялагдал байсан ч шашин, үнэмшлийн эрх чөлөөний тэмцлийн бэлгэ тэмдэг болон түүхэнд үлджээ. Арменчууд энэ үйл явдлыг үндэсний, шашны өөрийн гэсэн оршихуйн төлөө хийсэн тэмцлийн оргил мөчүүдийн нэг гэж үздэг.

1538 он:
Женевийн захиргаа Жон Калвин болон түүний дагалдагчдыг хотоос хөөсөн нь Протестант шинэчлэлийн хөдөлгөөний дотоод зөрчил, шашин-улс төрийн эрх мэдлийн тэмцэл ямар хурц байсныг харуулсан хэрэг байв. Калвин хожим Женевт эргэн ирж, түүнийг протестант шашны гол төвүүдийн нэг болгон өөрчилсөн юм.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1805 он:
Наполеон Бонапарт Миланы сүмд өөрийгөө Италийн хаан хэмээн өргөмжилсөн нь Францын нөлөөг Италид улам гүнзгийрүүлж, Европ дахь түүний ноёрхлыг бэлгэдсэн томоохон улс төрийн алхам болсон юм.

1830 он:
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Эндрю Жексоны дэмжсэн Энэтхэгийн нүүлгэн шилжүүлэх тухай хууль батлагдсан нь Америкийн уугуул иргэдийн түүхэн дэх хамгийн эмгэнэлт бодлогын нэг болсон. Энэ хуулийн үр дагавар нь хожмын “Нулимсны жим” зэрэг албадан нүүлгэн шилжүүлэлтүүдээр илэрчээ.

1864 он:
Монтанагийн нутаг дэвсгэрийг албан ёсоор байгуулсан нь АНУ-ын баруун тийш тэлэлтийн бодлогын хүрээнд шинэ захиргааны нэгж бүрэлдсэн хэрэг байв. Энэ нь хожим Монтана муж бүрдэх эх суурь болсон юм.

1868 он:
АНУ-ын Сенат Ерөнхийлөгч Эндрю Жонсоныг огцруулах санал хураалтаар ердөө нэг саналын зөрүүгээр албан тушаалд нь үлдээжээ. Ингэснээр тэр АНУ-ын түүхэнд Сенатын шатанд нэгхэн саналаар огцрохоос мултарсан анхны Ерөнхийлөгч болсон юм.

1879 он:
Гандамакын гэрээгээр Афганистан Их Британийн хүчтэй нөлөөнд орсон ч орчин үеийн Афган төрийн хил, гадаад бодлогын асуудалд урт хугацааны нөлөө үзүүлсэн улс төрийн шинэ үе эхэлжээ.

1887 он:
Канадын Номхон далайн төмөр замын үндсэн шугам зорчигчдод нээгдсэн нь тус улсын өрнө, дорно хэсгийг эдийн засаг, тээврээр нэгтгэх том алхам болсон байна. Энэ төмөр замыг Канадын үндэсний бүтээн байгуулалтын бэлгэ тэмдэг гэж үздэг.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1897 он:
Брэм Стокерын “Дракула” роман хэвлэгдэн гарснаар аймшгийн болон вампирын уран зохиолын бүхэл бүтэн шинэ урсгалд хүчтэй нөлөө үзүүлжээ. Энэ бүтээл хожмын кино, жүжиг, поп соёлын хамгийн танигдсан дүрүүдийн нэгийг төрүүлсэн юм.

1908 он:
Персийн баруун өмнөд хэсгийн Масжед Солейман орчимд газрын тос илэрсэн нь Ойрх Дорнодын эдийн засаг, геополитикийн түүхийг үндсээр нь өөрчилсөн үйл явдал болсон. Үүнээс удалгүй Англо-Персийн газрын тосны компани байгуулагдаж, бүс нутгийн стратегийн ач холбогдол эрс өссөн юм.

1918 он:
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Гүрж улс байгуулагдсан нь Кавказын бүс нутагт эзэнт гүрнүүдийн нуран уналтын дараа шинэ үндэсний төр улсууд бий болж эхэлсний тод илрэл байв.

1923 он:
“24 цагийн Ле Ман” автомашины уралдаан анх удаа зохиогдож, тэсвэр тэвчээр, инженерчлэл, хурдны спортын түүхэнд шинэ домог эхэлжээ. Энэ тэмцээн өдгөө дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй уралдаануудын нэг хэвээр байна.

1928 он:
ФИФА-гийн конгрессоор Дэлхийн аварга шалгаруулах хөлбөмбөгийн тэмцээнийг тогтмол зохион байгуулах шийдвэр батлагдсан нь хөлбөмбөгийг жинхэнэ дэлхийн хэмжээний тэмцээний шатанд гаргасан түүхэн алхам болсон.

1969 он:
“Аполло-10” хөлөг найман өдрийн турш Сарны орбит орчимд чухал туршилтууд хийсний дараа эх дэлхийдээ амжилттай газардсан нь хүн Сар дээр буух “Аполло-11” нислэгийн өмнөх хамгийн чухал бэлтгэлийн шат байлаа.

• Дайн ба олон улсын харилцаа

1865 он:
Америкийн Иргэний дайны төгсгөлийн шатанд генерал Эдмунд Кирби Смитийн удирдсан өмнөдийн цэргүүд бууж өгснөөр Конфедерацийн сүүлчийн томоохон зохион байгуулалттай эсэргүүцэл үндсэндээ дуусав.

1972 он:
АНУ, ЗХУ стратегийн зэвсгийг хязгаарлах SALT I хэлэлцээрийн хүрээнд Баллистик пуужингийн эсрэг системийн тухай гэрээ байгуулсан нь Хүйтэн дайны үеийн зэвсгийн хяналтын хамгийн чухал баримт бичгүүдийн нэг болсон юм. Энэ гэрээ цөмийн өрсөлдөөнийг хязгаарлах дипломат оролдлогын бэлгэдэл хэвээр үлджээ.

1980 он:
“Союз-36” хөлөг хөөрснөөр Унгарын анхны сансрын нисгэгч Берталан Фаркаш сансарт ниссэн нь социалист орнуудын хамтарсан сансрын хөтөлбөрийн онцлох амжилтуудын нэг болсон байна.

1983 он:
Япон тэнгист болсон хүчтэй газар хөдлөлтийн дараах цүнами Хоншү орчимд их хэмжээний хохирол учруулж, олон хүний аминд хүрсэн нь бүс нутгийн байгалийн эрсдэлийн ноцтой байдлыг дахин харуулжээ.

1991 он:
Гүрж улс ЗХУ-аас салсны дараах анхны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиа явуулж, Звиад Гамсахурдиаг төрийн тэргүүнээр сонгосон нь тус улсын тусгаар тогтнолын дараах улс төрийн шинэ үеийг эхлүүлжээ.

1991 он:
Тайландын нутагт осолдсон Lauda Air 004 нислэгийн сүйрэл 223 хүний аминд хүрч, олон улсын иргэний нисэхийн аюулгүй байдлын түүхэнд хамгийн эмгэнэлт ослуудын нэгээр бүртгэгдсэн.

• Орчин цаг

1998 он:
Австрали улс Үндэсний Уучлалын өдрийг тэмдэглэж эхэлсэн нь уугуул иргэдийн эсрэг өнгөрсөн бодлого, албадан салгалт, түүхэн шархыг хүлээн зөвшөөрөх нийгмийн чухал алхам болсон юм.

2004 он:
Оклахома-Ситигийн дэлбэрэлттэй холбоотойгоор Терри Николсыг олон хүний аминд хүрсэн хэрэгт ялласан нь Америкийн дотоодын терроризмын түүхэнд хамгийн анхаарал татсан шүүхийн хэргүүдийн нэг байлаа.

2008 он:
БНХАУ-ын олон бүсэд болсон үерийн улмаас олон хүн амь насаа алдаж, сая гаруй хүн хохирсон нь тухайн оны томоохон байгалийн гамшгуудын нэг болсон юм.